Opdrachtgever: BOEi, Amersfoort
Architect: Hurenkamp Architecten & Adviseurs, Velp
Aannemer: Bouwbedrijf Kreeft, Ede
Aanwezig namens BOEi: Dhr. H. Wartna
Aanwezig namens Kreeft: Dhr. R. Koevoet
Aanwezig namens WAC-Ede: Phia Muller, Hanneke Groen, Erik Hofman, Mark Groenewegen, Ben Tans, Arina van Hulst (verslag)

Vooraf

WAC-Ede ontving het tekeningenbestand van het Poortgebouw en bracht hierop advies uit.

Benoemd werden pluspunten voor o.a.:

• de nieuwe bestemming van het historische pand
• de diversiteit van de gerealiseerde woningen
• de dakterrassen

Het ingewikkelde ontwerp kreeg een pluspunt vanwege het benutten van alle mogelijkheden in het bestaande gebouw.

Het ontwerp wierp bij de WAC-leden vragen op over bijvoorbeeld veiligheid, verlichting, verwarming, toiletten, oplaadpunten voor e-bikes, afvalinzameling, ontbrekende balkons, aansluiting wasmachine en droger.

Het locatiebezoek op 25 oktober bracht veel helderheid in deze. Mede ook toen bleek dat de woonbestemming gericht was op kortverblijf door één of twee personen (bijv. expats) voor de duur van maximaal een half jaar.

Algemeen

Het Poortgebouw is een onderdeel van de voormalige, historische ENKA fabriek. Het gebouw is benoemd tot cultureel erfgoed en dus een Rijksmonument.
BOEi heeft zich gespecialiseerd in het herbestemmen van cultureel erfgoed en koopt, zonder winstoogmerk, oude, vaak verloederde gebouwen om deze dan te restaureren. Hierbij gesteund door bedrijven, banken, gemeentes. Zo ook dus het Poortgebouw en al eerder De Westhal met de fietsexperience “de Fietser” en de kantine van de ENKA fabriek waarin nu een basisschool en kinderdagverblijf is gevestigd.

Aanvankelijk was het plan van BOEi om het gebouw te verbouwen tot appartementen en kantoren. Maar door ontwikkelingen in de tijd werd uiteindelijk gekozen voor alleen appartementen.

De restauratie was dusdanig kostbaar dat er geen sociale huurwoningen in gerealiseerd konden worden. Uit de huuropbrengst van de woningen moeten immers de bouwkosten gedekt worden.
Na enige discussie met de Gemeente Ede over de belangstelling voor de kortere termijn verhuur in onze
gemeente werd hier toch voor gekozen. Ontworpen werden kleine appartementen voor bijvoorbeeld expats die hooguit een half jaar een appartement willen huren en voor wie het belangrijk is centraal te wonen en te reizen. Een prima locatie zo vlak bij het station.

Op het moment van het WAC-bezoek waren er al 10 van de 32 appartementen verhuurd en in gebruik.
De woningen worden all-in gemeubileerd en gestoffeerd verhuurd voor een all-in bedrag vanaf 1500 euro per maand.

Het ontwerp

Dhr. Koevoet legde uit dat het ontwerpen van de woningen nogal wat voeten in aarde had om prettige
woonruimte te creëren binnen het bestaande casco van het pand. Er werd zelfs een second opinion bij een andere architect gevraagd.

Daarnaast is er veel aandacht besteed aan de verduurzaming van het pand. Zo is het pand geïsoleerd, en op de plaatsen waar dit haalbaar is zelfs met een nieuwbouw-isolatiewaarde. Tevens is het pand aangesloten op het Warmtenet van Ede, waardoor alle appartementen gasloos zijn. Ook is er op subtiele wijze voorzien in zonnepanelen voor de opwekking van een deel van het eigen elektraverbruik in ieder appartement. Daarnaast zijn een aantal platte daken voorzien van een groendak voor de beperking van de opwarming van de appartementen en voor extra woonkwaliteit voor de appartementen die uitzicht hebben op het groendak.

Op een aantal gebieden scoort het pand en de appartementen beter dan de vereisten uit het bouwbesluit. Helaas is dat met het bestaande casco niet op alle punten haalbaar, zo werd voor een paar appartementen beperktere daglichttoetreding toegestaan, omdat hier sprake is van een monumentenstatus.

De buitengevel is volledig gerestaureerd. Er zijn overal houten kozijnen geplaatst, met reconstructie van de oorspronkelijke detaillering en kleurstelling. De enkele nieuwe kozijnposities hebben juist een vereenvoudigde detaillering en donkergrijze kleurstelling gekregen om een duidelijk onderscheid te maken, dit is een mooie combinatie. De oorspronkelijk lantarens zijn teruggezet. Zo ook het welbekende ENKA tableau. De kozijnindeling bij de portiersloges zijn weer teruggebracht naar de oorspronkelijke situatie. En de 9 meter hoge vlaggenmasten zijn gereconstrueerd, maar vroegen wel om een eigentijdse, veilige oplossing voor het hijsen van de vlaggen! (zie onderstaande foto)

(Her)gebruik van materialen, circulair bouwen op de onderdelen waar het kan:

• De materialen die vrijkwamen met de sloop hebben zoveel mogelijk een herbestemming gevonden via de 2e hands markt.
• De stalen kolommen en balken in de appartementen zijn behandeld met brandvertragende verf.
• Isolatie van de buitenmuren is aan de binnenzijde van de buitengevel aangebracht tussen afstandregels. Deze zijn bespannen met doorzichtige folie zodat de vulling met ingeblazen minerale wol goed te controleren was. Daarna is de gipsbeplating aangebracht. Er zijn geen bindmiddelen gebruikt bij het inblazen van het isolatiemateriaal, Hierdoor kan de isolatie wol zo nodig in de toekomst circulair hergebruikt worden.

Aandacht voor milieuaspecten:

• WTW ventilatie en zomernacht koeling
• Zonnepanelen weggewerkt uit het zicht
• Groendak en terras
• De dakbedekking bestaat uit een nieuw product waarin o.a PVB folie uit gerecycled glas van autoruiten is verwerkt.

Monumentaal is hier gecombineerd met nieuwe technieken.

Appartementen

De woningen zijn verschillend van grootte en indeling, met veel aandacht voor de monumentale details. Het zijn grotendeels tweekamerappartementen.

• De appartementen zijn fraai en compleet ingericht.
• Ze zijn zeer afwisselend qua indeling en uitzicht.
• Toegang is geregeld met een digitale sleutel (druppelsysteem)
• Bereikbaar met een lift
• De 6 grootste appartementen en de appartementen boven de poort beschikken over buitenruimte.
• Er zijn ramen bij gemaakt om zoveel mogelijk daglicht te creëren. Al is daarbij het uitzicht soms niet optimaal en kijkt men op de bewaard gebleven en in het ontwerp ingepaste authentieke sheds.
• Er is op de begane grond een centrale was/droogruimte.
• Het terras is gerealiseerd door een stuk uit het oorspronkelijke dak te halen. Het terras wordt betegeld en voorzien van plantenbakken. De dakspanten zijn in het zicht gebleven.
• Onder de poort, in de voormalige portiers ruimte zijn links en rechts woningen gemaakt met kantoorruimte op de begane grond en daarboven aan de gevel de originele lantarens.
• Een smalle wenteltrap leidt in deze woningen naar de boven gelegen verdiepingen. Vanuit het kantoor is er zicht op de doorgang van de poort. Deze doorgang is goed verlicht.

Indeling appartementen

Het bleek een hele puzzel om comfortabele woonruimtes te realiseren. Door aanwezige balken ontstond
hoogteverschil. In enkele appartementen werden vides aangebracht voor een ruimtelijk effect.

Er is creatief omgegaan met de onverwachte hoeken en ruimtes die ontstonden tijdens de bouw. Dit werden bergruimtes voor installaties of zelfs een bedstee (met luchtverversingssysteem). Liggers/balken zijn in het zicht gelaten maar beperken de stahoogte.

Doordat de appartementen een kleine leefruimte hebben is aandacht besteed aan de draairichting van de
toiletdeur. De draai is dusdanig dat vanuit de zithoek geen zicht is op het toilet als die deur geopend is.

Wij complimenteren de architect Hurenkamp, Kreeft en BOEi met de wijze waarop zij dit monumentale gebouw met authentieke details hebben gerestaureerd en getransformeerd naar prachtige appartementen. Het bezoek en de rondleiding is door de leden van WAC-Ede bijzonder gewaardeerd en wij danken dhr. Wartna en dhr. Koevoet voor hun uitgebreide rondleiding en toelichting