Het krantenartikel over het bezoek van koning Willem-Alexander en koningin Maxima aan
het collectief woonproject Boschgaard in Den Bosch trok de aandacht van de leden van de
Woonadvies Commissie. Het project pioniert op het gebied van duurzaam en circulair
bouwen en zelfwerkzaamheid. Omdat de WAC-leden graag hun kennis over ontwikkelingen
in de bouwwereld willen blijven verbreden reisde de voltallige commissie op 19 juli 2023 naar
Den Bosch om zich te laten informeren over de in’s en outs van dit project en konden zij de
eerste woningen bezoeken.

Het woonproject is gesitueerd in de Graafse wijk op de plek van het oude buurthuis. Dit
buurthuis stond jaren leeg, was gekraakt en stond op de nominatie om gesloopt te worden.
Het wordt nu volledig gestript en er komen19 sociale huurwoningen.

Het complex is eigendom van woningbouwvereniging Zayaz en financiert het project. Zayaz
is ook financieel verantwoordelijk voor het beheer. De bouwkosten worden geschat op ca. 6
miljoen euro. Men verwacht hier onder te blijven. Er is geen sprake van andere
subsidiebronnen. De Gemeente heeft geen rol in dit project.

Joost Gruijters, toekomstig bewoner, vertelde ons over het onstaan en de voortgang van het
project. Steekwoorden hierbij: sociale huur, collectief wonen, wijkgerichte opzet,
zelfwerkzaamheid toekomstige bewoners, duurzaam, passieve energie, circulair hergebruik
van materiaal, zelfbeheer, ecologisch gebouwd. En vooral ook: pionieren!

Het buurthuis, midden in de wijk biedt straks workshopruimte, ontmoetingsruimte, een
werkplaats, keuken en wordt uitgebaat door Boschgaard, samen met de buurt.

Dit buurthuis staat los van de huurwoningen. Heel de wijk kan er van gebruik maken:
aktiviteiten als clubs, buurtcamping opzetten in de vakantie, maaltijden koken en andere
welzijnswerkaktiviteiten kunnen tegen een gunstig huurtarief door wijkbewoners worden
georganiseerd. Commerciële huurprijzen worden gehanteerd voor draagkrachtige
organisaties.

De 19 sociale huurwoningen

• Het oude wijkcentrum en bijbehorende tuin was belangrijk voor de Graafse wijk. Toen het(gekraakte) pand in 2015 onbewoonbaar werd verklaard, zochten krakers en bewonerscontact met Wooncooperatie Zayaz, een traditionele woningbouwvereniging. Men boodeen petitie aan met 1500 handtekeningen om het pand niet te slopen en er woningen te realiseren. Zayaz ging in op het verzoek.
• De toekomstige bewoners werden leidend bij de invulling van dit project. Zo kozen zij zelf
  architectenbureau Superuse (ontwerp) en aannemer Versteegden.
• De huurwoningen werden ontworpen en verdeeld in éénpersoons-, tweepersoons- en
  gezinswoningen. De appartementen zijn naar verhouding klein maar dit wordt gecompenseerd door veel gezamenlijke ruimtes: tuin, binnenruimte, welness, badruimte,wasserette, daktuin.

Doelgroep

De bewoners van de huurwoningen variëren in leeftijd, momenteel 25 – 76 jaar. Zij worden
geselecteerd door een ballotagecommissie samengesteld uit de bewoners. Van de huurders
wordt verwacht dat zij 1 dag in de week meedraaien bij onderhoud van het complex,
gezamenlijke ruimtes en de tuinen. Aan de aspirant huurder wordt gevraagd welke bijdrage
deze hieraan kan leveren.
De bewoners kennen een bewonersvereniging vergelijkbaar met een VVE. Zij stellen zelf de
hoogte van de sociale huurprijzen vast. Dit gaat nog niet naar inkomen.
Men kan huursubsidie aanvragen. Bij leegstand van woningen moet de huur uit de algemene
middelen worden bijgepast. Snelheid van bezetting is dus geboden.

Duurzaam bouwen

De wanden van de appartementen worden afgewerkt met leemstuc en daarna geverfd met
mineralenverf. De gevels worden voorzien van sandwichpanelen waar een raster tegenaan
wordt gezet van klimplanten. Het dak krijgt zonnepanelen en wordt voorzien van groen.
Regenwater wordt opgevangen en hergebruikt (grijs water). De kamers aan de zuidkant
hebben geen vloerverwarming. Hier wordt de zonnewarmte via grote raampartijen binnen
gelaten.

Voor het verkrijgen van bouwmaterialen benadert men sloperijen, zoekt via marktplaats,
afgekeurde partijen van fabrikanten, renovatieprojecten enz. uit heel Nederland. Zo zijn er
spanten van een bibliotheek en een tankstation gebruikt, toiletten, keukenblokken uit een
verzorgingshuis herplaatst.

Het verkregen materiaal wordt opgeslagen in de loods. De loodsbeheerder heeft zicht op de
aantallen en de aanwezige materialen. Nieuwe materialen worden nauwelijks gebruikt.

De leden van de woonadviescommissie waren onder de indruk van de inzet van betrokken
partijen bij deze bijzondere bouw. Natuurlijk keken zij ook met een kritische
consumentenblik:

• Blijven alle bewoners zo betrokken ook als er doorstroom van huurders plaats vindt?
• Hoe zal dit initiatief zich ontwikkelen op de lange termijn?
  Is het over bijvoorbeeld 5 – 10 jaar nog steeds financieel haalbaar?

Na het bezoek aan Boschgaard werd een ander project bezocht:
De restauratie van het dak van de St. Jans kathedraal. Hier werden weer andere indrukken
opgedaan uit andere bouwperiodes!

Opdrachtgever : Woningcorporatie Zayaz /particulier initiatief
Ontwerp : Architectenbureau Superuse
Bouwer : Bouwbedrijf Verstegen, toekomstige bewoners
Namens Project Boschgaard : Joost Gruijters, toekomstige bewoner